Σε κάτι παλιές σημειώσεις από τότε που ζούσε η γιαγιά και κατέγραφα κάποια σκόρπια τραγούδια η έθιμά που μου αφηγούνταν είναι τα παρακάτω👇
Πρώτα απ' όλα κάποιες άγνωστες λέξεις για μένα που κατέγραψα ήταν 😁 :
Ρουσιαβετι= το μπαξισι (δώρο)
Πίσαρης= ο γραμματέας
Μπουτζουραιοι= οι Τουλίπες
Τσαπαρδακια = οι γλαδιολες
Μετά έχω σημειώσει ( με όχι απόλυτη ακρίβεια ίσως 😬) κάποια τραγούδια αγαπημένα της .
Το πρώτο ήταν ένα σκωπτικό τραγουδάκι κι είχε ως εξής :
Πέρα τούτον τον καιρό
Φέτος το χεινοπωρο
Έριχνε και μια βροχή
Λιάνη βροχή.
Διαβαίνει κι ένας Πασιάς (Αγγελιοφόρος)
Κι έριχνε μια γραφή
Λιάνη γραφή.
Λέν να παντρευτούν οι γριές
Ράντου Μπελαβενουτο
Και να χωριστούν οι νιες
Ράντου Μπελαβενουτο
Πο να γερο πο να Νιο
Ράντου Μπελαβενουτο
Στέλν το γέρο στη δουλειά και το νιο
Στα γράμματα.
(Συμπεράσματα δικά σας 😉😛😁)
Κι ένα άλλο που έλεγε είχε πρωταγωνιστή έναν πολύ διάσημο παράνομο της εποχής τον Καραθαναση. Από ότι φαίνεται υπήρξε όχι μόνο υπαρκτό πρόσωπο αλλά και λαοφιλής .
Καραθανάις ασκέρι ματώνει
Κλέφτες και καπεταναίοι
Εννιά αρνιά έσφαζαν ,
Όλους να τους φιλεψει
Κει που έτρωγαν κι έπιναν
Και χαρακοπιουνταν ,
Τρία ντουφέκια ρίχτηκαν
Από όπις ( πίσω) απ' τ' αμπάρια ( αποθήκες)
Και λαβωσαν το μαστογγα τον καπετάν Θανάση.
Και κει που πάει κι ξιερνει ( πέφτει κάτω)
Σε δύο πέτρες ανάμεσα
Ένας τον βλέπει και γελάει
Κι άλλος τον βλέπει και κλαίει.
Αυτά για σήμερα 😍 και της αναμνήσεις από τη γιαγιά μου Καλλιόπη Ζαμηλουδη .❣️
Γλωσσάρι
Ρουσιαβέτι → πράγματι φαίνεται να σχετίζεται με το τουρκικό rüşvet (δώρο, φιλοδώρημα, μπαξίσι, εξυπηρέτηση).
Πίσαρης → πολύ πιθανόν να δήλωνε τον γραμματέα, τον γραφέα ή τον άνθρωπο των εγγράφων.
Μπουτζουραΐοι → εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ονομασία για τις τουλίπες.
Τσαπαρδάκια → γλαδιόλες,
Το σατιρικό τραγούδι
Το τραγούδι με τις γριές και τις νιες έχει εκείνο το χαρακτηριστικό λαϊκό χιούμορ που αναποδογυρίζει τον κόσμο:
«Λεν να παντρευτούν οι γριές
και να χωριστούν οι νιες»
Είναι το γνωστό μοτίβο του "ανάποδου κόσμου", που εμφανίζεται σε πολλά αποκριάτικα και σκωπτικά τραγούδια των Βαλκανίων.
Και το:
«Στέλν το γέρο στη δουλειά
και το νιο στα γράμματα»
είναι υπέροχο. Έχει μέσα του και σάτιρα και κοινωνικό σχόλιο.
Ο Καραθανάσης
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον από ιστορική άποψη.
Στα δημοτικά τραγούδια συχνά συναντάμε πρόσωπα που κινούνται ανάμεσα στην ιστορία και τον θρύλο. Δεν είναι απαραίτητο ότι αγαπήθηκαν επειδή ήταν "καλοί". Πολλές φορές ο λαός θαύμαζε:
την ανδρεία,
την ανεξαρτησία,
την αντίσταση στην εξουσία,
την ικανότητα να ξεφεύγουν από τους ισχυρούς.
Γι' αυτό βλέπουμε να γίνονται τραγούδια για κλέφτες, αρματολούς, ληστές ή καπεταναίους.
Το απόσπασμα έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός παλιού κλέφτικου ή ληστρικού τραγουδιού:
«Τρία ντουφέκια ρίχτηκαν...»
και έπειτα η τραγική κατάληξη του ήρωα.
